ӨЗБЕКСТАНДАҒЫ КӨРКЕМ ӨНЕР БІЛІМІНІҢ ДАМУ ТАРИХЫНА ШОЛУ
DOI:
https://doi.org/10.63464/Кілт сөздер:
сәндік-қолданбалы өнер, көркем өнер білімі, Өзбекстан, Орталық Азия, көркемөнер мектептері, шәкірттік дәстүрлер, мәдени мұра, бейнелеу өнері, халық өнері, көркемдік сабақтастық, Самарқанд, Түркістан халық өнері мектебіАңдатпа
Өзбекстан территориясында Ежелгі Бактрия, Хорезм, Ферғана, бірегей өнер мектептері өркендеді. Археологтар тапқан ежелгі және орта ғасырлардағы сәндік-қолданбалы өнер туындылары бүгінде бүкіл әлемге белгілі. Оларды Орталық Азияның дарынды, шебер қолөнершілері мен суретшілері жасаған. Әрине, бұл өлкенің кескіндеме, терракоталық мүсіншелер, сүйекке ою, металл өнері және басқа да өнер түрлерінің шебер шеберлерін ұстаз-шәкірттік дәстүрсіз елестету мүмкін емес. Ертеде Орталық Азияда жасалған бейнелеу және сәндік қолданбалы өнер туындылары ежелгі дәуірде мұрагерлік дәстүрдің болғанын айғақтайды.
20 ғасырдың басында Өзбекстанда көркемсурет училищелері, студиялар, техникумдар ашылды. 1918 жылы Самарқандта көркемсурет училищесі ашылды. 1919 жылы Тудин, Қазақов, З.Черниявская бастамаларымен Өзбекстанда Түркістан халық шығармашылығы мектебі ашылды. Бұл мақалада Өзбекстан аумағындағы көркем білімнің қалыптасуы мен дамуының тарихи кезеңдері қарастырылады. Ғасырлар бойы көркемдік білім мен кәсіби дағдылардың сабақтастығын қамтамасыз еткен дәстүрлі «ұстаз–шәкірт» жүйесіне ерекше назар аударылады. ХХ ғасырдың басында алғашқы көркемөнер мектептері мен оқу орындарының қалыптасу үдерістері, сондай-ақ еуропалық академиялық мектептің ұлттық өнердің дамуына ықпалы талданады. Бейнелеу және сәндік-қолданбалы өнер саласындағы мамандарды даярлаудағы көркем оқу орындары мен жоғары білім беру мекемелерінің рөлі ашып көрсетіледі. Көркем білімнің мәдени мұраны сақтаудағы және қоғамның шығармашылық әлеуетін дамытудағы маңызы айқындалады.
