Журнал саясаты

Ғылыми журнал «ATU Design Science» 2024 жылғы 3 қыркүйектегі № KZ56VPY00100289 тіркеу куәлігімен «Алматы технологиялық университеті» АҚ-ның негізінде құрылған.

Журналда дизайн тарихы мен теориясы, дизайн-білім беру және отандық пен шетелдік мамандардың жобалық дизайн қызметі саласындағы ғылыми зерттеулер нәтижелері бойынша мақалалар жарияланады.

Журнал тоқсан сайын шығады, жарияланым тілдері: қазақ, орыс, ағылшын.

«ATU Design Science» журналының редакциялық алқасы осы саланы дамыту мен қалыптастыруға елеулі үлес қосқан жетекші қазақстандық және шетелдік ғалымдардан тұрады.

Журнал ақпараттық ашықтық пен авторлардың жарияланымдарына қолжетімділік саясатын ұстанады. Мақалалар журнал сайтында қазақ, орыс және ағылшын тілдерінде толық мәтінде қолжетімді түрде орналастырылады.

Журналдың мақсаттары
• Дизайн саласында отандық және шетелдік магистранттар, докторанттар, профессор-оқытушылар құрамы арасында тәжірибе, идеялар мен ұсыныстар алмасуға арналған тақырыптық дискуссиялық және ғылыми алаңдар құру;
• Қазақстандық және шетелдік ғалымдардың жобалық дизайн қызметі саласындағы озық зерттеулері туралы ақпараттандыру;
• Архитектуралық орта дизайны (интерьер, экстерьер), сән дизайны, графикалық және өнеркәсіптік дизайн, соның ішінде экодизайн бағыттары бойынша өзекті мәселелерді жариялау;
• Креативті индустрия мамандарын дайындаудың заманауи халықаралық деңгейіне сай келетін дизайн-білім беру сапасын арттыруға жәрдемдесу;
• Жас ғалымдар мен кәсіби мамандардың ғылыми және шығармашылық қызметін қолдау үшін халықаралық қауымдастық пен қорлардың назарын аудару мақсатында дизайн саласындағы зерттеулер нәтижелерін насихаттау.

Журналдың міндеттері
• Дизайнның әртүрлі бағыттары бойынша: архитектуралық орта (интерьер, экстерьер), сән дизайны, графикалық және өнеркәсіптік дизайн салаларындағы қолданбалы зерттеу нәтижелерін жариялау мүмкіндігін ұсыну;
• Дизайн саласында кәсіби қауымдастықтар мен білім беру мекемелерінің халықаралық және отандық тәжірибесін тарту;
• Жарияланған ғылыми жұмыстарды әртүрлі шетелдік дәйексөз базаларында тарату және индекстеу мүмкіндіктерін кеңейту.

Журналдың тақырыптық бағыттары
Журналда келесі тақырыптық бағыттар бойынша мақалалар жарияланады: дизайн-білім берудің өзекті мәселелері, дизайн қызметі, графикалық және өнеркәсіптік дизайнды жобалау, сән дизайны, архитектуралық орта дизайны (интерьер, экстерьер).

Қолжазбаны жариялау шарттары
«ATU Design Science» журналы желілік (электрондық) және қағазға басылып шығарылған форматтарында жылына 4 рет кезеңділікпен шығарылады: бірінші нөмір ағымдағы жылдың 30 наурызына дейін, екінші нөмір – 30 маусымға дейін; үшінші нөмір – 30 қыркүйекке дейін және төртінші нөмір – 30 желтоқсанға дейін шығарылады.
«ATU Design Science» журналында жариялау үшін журналдың тақырыптық бағыттарына сәйкес келетін және қолжазбаны ресімдеу талаптары бойынша қатаң ресімделген автор (авторлар) бұрын жарияламаған қазақ, орыс немесе ағылшын тілдеріндегі мақалалар қабылданады.
«ATU Design Science» журналында мақалалар қазақ, орыс және ағылшын тілдерінде жарияланады. Авторлармен келісім бойынша редакторлар мақалаларды ағылшын тіліне аудару туралы шешім қабылдайды.
Қолжазбаны автор мақаланың барлық метадеректерін және оның авторларын көрсете отырып, хат алмасу үшін электронды платформа арқылы жүктеуі керек. Бір автордың мақаласы (жеке немесе бірлескен авторлықпен дайындалған) журналдың ағымдағы санында бір реттен артық емес журналда жариялануы мүмкін.
Авторлар редакцияға бұрын басқа басылымдарда (баспа, электронды және басқа да ашық көздерде) жарияланбаған түпнұсқа жұмысты тапсыруы керек. Авторлар зерттеу нәтижелерінің сенімділігі, жаңалығы, дәлелі үшін жауап береді. Редакция алқасы мен «ATU Design Science» журналының рецензенттері қолжазбаны қарау сатысында, сондай-ақ ол жарияланғаннан кейін авторлар бұл қолжазбаны басқа басылымда жариялауға қарау үшін ұсынбауға міндеттенеді.
Қолжазбамен жұмыс істеу сатысында редакция, хат-хабар үшін автор және рецензенттер арасындағы байланыс журналдың электрондық (онлайн) платформасы арқылы, ал ерекше жағдайларда – электрондық пошта арқылы жүзеге асырылады.
Журналдың редакциялық алқасы қолжазба авторынан/авторларынан келіп түскен қолжазбаларды қарайды, оларды рецензиялауды ұйымдастырады және қолжазба электрондық платформа арқылы жариялау немесе жариялаудан бас тарту туралы шешім қабылдайды
Журналда жариялауға мақұлданған қолжазбаның авторы(лары) журналдың сайтында орналастырылған «ATU Design Science» ғылыми журналында жарияланғаны үшін бекітілген құн Прейскурантына сәйкес жарияланғаны үшін ақы төлеуді жүзеге асыруға міндетті. PDF форматында жариялау үшін төлем туралы түбіртекті автор(-лар) журнал редакциясының электрондық пошта мекенжайына жібереді.

Көшіру немесе Плагиат
«ATU Design Science» редакциялық алқасы қолжазбаның формальды талаптарға сәйкестігін қарау кезінде (қолжазбаны ресімдеу) плагиатқа тексеру жүйесі арқылы қолжазбада алынған мәтіннің бар-жоғына тексеру жүргізеді, оған қолжетімділік университеттің жазылуымен немесе ұлттық жазылым негізінде қамтамасыз етіледі.
Тек түпнұсқа қолжазбалар және/немесе плагиатқа қарсы жүйе арқылы тексеру нәтижелері бойынша өзіндік ерекшелігі 75%-дан асатын қолжазбалар одан әрі рецензиялау үшін жіберіледі. Егер қолжазба журналда ұсынылатын ресімдеу талаптарына сәйкес келмесе және плагиатқа тексеру нәтижелері бойынша түпнұсқа жұмыс болып табылмаса, қолжазба тиісті өзгерістер енгізу үшін хат-хабар үшін авторға қайтарылады және редакциялық алқа журналдың электрондық платформасы арқылы қарау үшін қолжазбаны қайта жібереді.
Егер авторлар қолжазбаны жазу кезінде басқа зерттеушілердің еңбектерін, мақалаларын, ережелерін немесе дәйексөздері мен мәлімдемелерін пайдаланса, онда міндетті түрде осы ғалымдардың жұмыстарына сілтеме жасап, дәйексөз келтірілген мәтінді дұрыс ресімдеуі керек. Плагиат Алматы технологиялық университеті ғалымының этика кодексінің қағидаттарын бұзатын этикалық емес әрекет болып табылады және "ATU Design Science" журналының принциптеріне сәйкес келмейді.
Баспа ісімен айналысатын тұлғаларға, әсіресе «ATU Design Science» журналының редакциялық алқасының мүшелеріне ғылыми басылымдардың жоғары сапасын қамтамасыз ету, баспа қызметінде жалған мәліметтерді пайдалану, ақпаратты бұрмалау сияқты әділетсіз әрекеттерге жол бермеу. деректер және т.б., ғылыми жетістіктерді қоғамның танылуын қамтамасыз ету, халықаралық қоғамдастық пен «АТУ» АҚ қабылдаған ғылыми этика қағидаларын, стандарттарын және нормаларын сақтауға міндеттенеді, сондай-ақ мұндай бұзушылықтардың алдын алу шараларын қабылдайды..
Халықаралық қоғамдастық пен АТУ қабылдаған ғылыми этика қағидаттарын, стандарттары мен нормаларын бұзушылықтар анықталған жағдайда, журналдың редакциялық алқасы "АТУ ғылыми журналы үшін жарияланым этикасына", АТУ ғалымының этика кодексіне және жарияланым этикасы комитетінің (СОРЕ) стандарттарына сәйкес әрекет етуге міндеттенеді.
Егер "ATU Design Science" журналында жарияланған мақалада ғылыми әдеп қағидаттарын, стандарттары мен нормаларын бұзудың дәлелденетін фактілері анықталған жағдайда, редакциялық алқа осы мақаланы ол жарияланған нөмірден және журналдың ресми веб-сайтынан алуға (мақаланы ретракциялауды жүзеге асыруға) міндеттенеді, автордың ғылыми этика қағидаларын, стандарттары мен нормаларын нақты бұзушылықтарын міндетті түрде көрсете отырып, тиісті хабарландыруды журналдың кезекті санына орналастырады.
Ғылыми этика принциптерін, стандарттарын және нормаларын бұзудың дәлелденген фактісі анықталған мақаланың автор(лар)ына келесі күнтізбелік 3 жыл ішінде «ATU Design Science» журналына мақалалар жіберуге рұқсат етілмейді.

Жасанды интеллект пен генеративті ЖИ технологияларын пайдалану

“ATU Design Science” журналы редакциясы қолжазбаларды қарастыру барысында жасанды интеллектті (ЖИ) пайдалану бойынша COPE (Committee on Publication Ethics) ұсынымдарын ұстанады.

• Авторлық: ЖИ құралдары (мысалы, ChatGPT және т.б.) мақаланың авторы немесе бірлескен авторы ретінде көрсетіле алмайды.
• Ашық ақпарат: Авторлар мақаланы дайындау кезінде ЖИ қолданылғаны туралы міндетті түрде мәлімдеуі тиіс. Егер ЖИ мәтін жазу, сурет салу немесе деректерді жинау/талдау үшін қолданылса, бұл туралы ақпарат мақаланың «Зерттеу материалдары мен әдістері» бөлімінде немесе «Алғыс» бөлімінде нақты көрсетілуі қажет.
• Жауапкершілік: Авторлар мақалада көрсетілген деректердің дәлдігі үшін толығымен жауапты және ЖИ қолданылған жағдайда бастапқы дереккөздерге тікелей сілтемелерді міндетті түрде көрсетуі тиіс. ЖИ құралдарын пайдалану түпнұсқа дереккөздерге тиісті түрде сілтеме жасау қажеттілігінен босатпайды.
• Рецензиялау: Рецензенттерге қолжазбаларды бағалау үшін ЖИ жүйелеріне (мысалы, ChatGPT) жүктеуге тыйым салынады, себебі бұл авторлық құқық пен құпиялылықты бұзады.
• Даулы жағдайларды қарастыру: Ұсынылған қолжазбаларда жасанды интеллект құралдарын пайдалануға байланысты туындаған барлық даулы мәселелер Этикалық комиссиясында қарастырылады. Комиссия материалды дайындау барысында ЖИ технологияларын қолданудың көлемі мен сипатына қатысты авторлардан қосымша түсіндірме сұратуға құқылы. Этикалық комиссияның шешімімен материал қабылданбауы мүмкін.

Мақалада ЖИ жүйелері пайдаланылған жағдайда келесі мәліметтер көрсетілуі қажет:

1. Қолданылған модель (атауы, нұсқасы, қолданылған күні);
2. ЖИ қолдану мақсаты (стильдік редакциялау, аудару, код жазу немесе деректерді талдау).

Мысалы:«Мақаланы дайындау барысында ағылшын тіліндегі мәтіннің стилін жақсарту үшін Claude 3.5 моделі қолданылды. Авторлар мақала мазмұнын толығымен тексеріп шықты».

Рецензиялау үрдісі

Журнал редакциясына келіп түскен және формальды талаптарға, дизайн талаптарына және плагиатты тексеру жүйесі арқылы тексеруге негізделген түпнұсқалық көрсеткіштеріне сәйкес келетін қолжазбалар рецензияға міндетті түрде жіберіледі.
Егер қолжазба автор(лар)ында басқа ғалым(дар)мен мүдделер қақтығысы болса, ол(лар) осы қолжазбаны осы рецензенттерге жібермеу үшін ілеспе хатта осындай мүдделер қақтығысының бар екенін көрсетуі керек.
«ATU Design Science» журналында ғылым кандидаты, ғылым докторы, философия докторы (PhD) ғылыми дәрежесі және рецензияланатын қолжазба тақырыбы бойынша ғылыми мамандануы бар кемінде екі ғалым жүзеге асыратын "double-blind" рецензиялау қолданылады.
Рецензиялау құпия түрде жүргізіледі: мақаланың қолжазбасы авторлар туралы деректерді көрсетпей журналдың электрондық платформасы арқылы рецензенттерге жіберіледі. Рецензенттер қолжазбаның негізгі ғылыми критерийлерге, сондай-ақ оның сапасы мен маңыздылығына сәйкестігін нақты, объективті және дәлелді бағалауды талап етеді.
Рецензенттерден қорытындылар алғаннан кейін жауапты редактор оларды авторға рецензенттердің деректерін көрсетпей, ескертулерге жауап беру, тиісті өзгерістер енгізу және қолжазбаны электрондық платформа арқылы қайта жіберу үшін хат-хабар жібереді. Автор(-лар) ескертулерге жауап беруден, қолжазбаға өзгерістер енгізуден және оны «ATU Design Science» журналының редакциясына қайта жіберуден түсіндірусіз бас тарта алады.
Барлық ескертулерге жауап беріп, рецензенттердің ескертулеріне сәйкес қолжазбаға өзгерістер енгізіп, автор оны журнал редакциясына қайта жібергеннен кейін жауапты редактор рецензенттерге мақаланы қайта рецензиялау үшін барлық материалдарды жібереді.
Екі рецензент пен жауапты редактордың жариялауға оң қорытындылары бар қолжазбаны қабылдау кезектілігіне сәйкес «ATU Design Science» журналында жариялау ұсынылады. Редакциялық алқа мақұлдаған қолжазбалар журнал шығарылымын қалыптастыру үшін жауапты хатшыға жіберіледі.
Егер рецензенттердің бірі қолжазба бойынша оң қорытынды, ал екіншісі теріс қорытынды берген жағдайда, қолжазбаны жауапты редактор қолжазба тақырыбы бойынша маман болып табылатын үшінші рецензентке немесе редакциялық алқа мүшесіне жібереді. Үшінші рецензент немесе редакция алқасының мүшесі қолжазбаны жариялауды қабылдау/қабылдамау туралы оң қорытынды берген жағдайда шешімді «ATU Design Science» журналының жауапты редакторы қабылдайды.
Екі теріс сынпікір келген жағдайда қолжазба қабылданбайды.
Рецензиялау нәтижелері бойынша қабылдамаған мақалалар материалдарын редакциялық алқаға өз мақсаттарында пайдалануға рұқсат етілмейді. Редактор немесе жауапты хатшы жариялаудан бас тарту туралы хат-хабарды және рецензенттердің қорытындыларын авторға жібереді..
Қолжазба рецензиялары журналдың электрондық платформасында үш жыл бойы электрондық форматта сақталады.
Рецензия мерзімін редактор тағайындайды және ол материалды рецензенттерге жіберген күннен бастап екі айдан аспауы тиіс.

Мақалаға еркін қол жеткізу саясаты және мұрағаттау
«ATU Design Science» журналы журналдың ресми сайтында өз контентіне ашық қолжетімділікті ұсынады. Бұл журналға әлемдік ғылыми қоғамдастық ауқымында кеңірек ақпараттық қол жетімділікті қамтамасыз етеді.
Сондай-ақ журналдың веб-сайтында журналдың қызметі туралы авторлар мен оқырмандар үшін қажетті ақпарат берілген: жариялау шарттары, журналға қолжазбаларды ресімдеу және ұсыну Ережелері, журналды қалыптастыру және қолжазбаларға рецензиялау тәртібі, жариялау этикасы, редакциялық алқа туралы мәліметтер, жауапты редактор мен жауапты хатшының байланыс деректері.
Оқырмандар мен авторлар журналдың ағымдағы басылымының электрондық нұсқаларымен және алдыңғы кезеңдердегі мұрағаттармен сайт арқылы таныса алады. Журналдың барлық жарияланымдары Creative Commons Attribution License (CC BY-NC-ND 4.0) шарттарына сәйкес тегін және шектеусіз таратылады.

Авторлық құқық және лицензиялау
«ATU Design Science» журналындағы мақалалардың авторлары автордың ғылыми жұмысқа құқығын сақтайды және Creative Commons Attribution License бойынша бір уақытта лицензия бере отырып, туындымен бірге журналға бірінші жариялау құқығын береді (CC BY-NC-ND 4.0).
Қолжазбаның авторлығы қолжазбаны жасауға, идеяны қалыптастыруға, мақала жазуға, нәтижелерді түсіндіруге тікелей қатысқан және ғылыми нәтижелерге айтарлықтай үлес қосқан зерттеушілерге тиесілі.
Creative Commons Attribution License шарттары бойынша авторлар өз қолжазбаларына құқықтарын сақтайды, бұл ретте барлығына осы жұмыстың авторлығының міндетті белгісімен және осы журналдағы бірегей жарияланымға сілтеме жасай отырып, оларды еркін жүктеп алуға, қайта пайдалануға, қайта басып шығаруға, өзгертуге, таратуға немесе көшіруге рұқсат береді. Осы әрекеттердің барлығына журналға сілтеме көрсетілген кезде авторлардан немесе баспагерден рұқсат талап етілмейді.
Авторлар өз мақалаларын басқа дереккөздерде (мысалы, институционалдық мұрағатта, әлеуметтік желілерде және т.б.) осы журналда өзінің түпнұсқалық жарияланымына міндетті түрде сілтеме жасай отырып тарату құқығын сақтайды.

Құпиялылық шарттары
Авторлар туралы ақпарат – олардың аты-жөні, аффилиация, байланыс деректері, лауазымы және ғылыми дәрежесі туралы мәліметтер, сондай-ақ халықаралық деректер қорындағы авторлардың профильдерінің инентификаторларына сілтемелер мақалада «Авторлар туралы ақпарат» бөлімінде орналастырылған.
«ATU Design Science» журналының редакциялық алқасының мүшелері жарияланғанға дейін қарауға қабылданған қолжазба туралы ақпаратты тағайындалған рецензенттерден басқа үшінші тұлғаларға жария етпейді. Сондай-ақ, редакторлар рецензенттер туралы ақпаратты авторларға және басқа адамдарға бермейді.
Жариялау процесіне қатысушылардың осы және өзге де мінез-құлық нормалары, атап айтқанда авторлардың, редакциялық алқа мүшелерінің, баспагердің және рецензенттердің мінез-құлық қағидаттары, нормалары мен стандарттары АТУ ғылыми журналы үшін Басылым Этикасына негізделген.

Ғылыми басылымдардың этикасы
«ATU Design Science» ғылыми журналының редакциялық алқасының мүшелері өздерінің кәсіби қызметінде "АТУ ғылыми журналына арналған басылым этикасы" қағидаттары мен нормаларын ұстанады. Басылым этикасы басылым этикасы комитетінің халықаралық басылым этикалық нормасына, сондай-ақ Scopus (Elsevier) журналдарын, АТУ ғалымының этика кодексін жариялаудың этикалық қағидаттарына сәйкес әзірленді.
Басылым этикасы редакторлардың, рецензенттер мен авторлардың этикалық мінез-құлқының нормаларын, принциптері мен стандарттарын, мүдделер қақтығысын, этикалық емес мінез-құлықты анықтау шараларын, мақаланы алып тастау (ретракция), түзету жөніндегі нұсқаулықтарды белгілейді.
Жариялау процесінің барлық қатысушылары, атап айтқанда, әрбір автор, жауапты редактор, рецензент, жауапты хатшы, "ATU Design Science" ғылыми журналының редакциялық алқасының мүшелері жариялау этикасының қағидаттарын, нормалары мен стандарттарын сөзсіз ұстануға міндетті. Этикалық қағидаларды сақтау ғылыми журналдың сапасын қамтамасыз ету және қолдау үшін де, жариялау процесіне қатысушылар арасында сенімді және құрметті қарым-қатынас орнату үшін де маңызды.
Авторлардың, редакторлардың немесе баспагерлердің мақалалаға өз бетінше рецензия беру, шарттық және жалған рецензиялар, ғылыми зерттеу нәтижелерін жариялау үшін агенттік қызметтерді пайдалану, жалған авторлық, бұрмалау және қолдан жасау жағдайлары, зерттеу нәтижелері сенімсіз, псевдоғылыми мәтіндерді жариялау, мақалалардың қолжазбаларын авторлардың рұқсатынсыз басқа басылымдарға беру, авторлардың материалдарын үшінші тұлғаларға беру, авторлық құқықты және редакциялық процестердің құпиялылық қағидаттарын бұзу, авторлық құқықтарды бұзу жағдайлары, плагиат — осылардың барлығы этикаға жатпайтын мінез-құлық деп танылады.

Редакциялық алқа мүшелерінің басылым этикасының принциптері
«ATU Design Science» журналының редакциялық алқасының мүшелері журналды дамытуға, жетілдіруге, халықаралық мәліметтер базасында журналды ілгерілетуге жауапты. Тұлғалардың ғылыми және кәсіби қажеттіліктерін қанағаттандыратын пікір еркіндігі қағидаттарын ұстануға міндетті. Журналдың авторлары мен оқырмандарына автордың, рецензенттің және журналды шығарушының коммерциялық мүдделерінің ықпалына жол бермей, материалдарды жариялау туралы шешім қабылдауға; олар сондай-ақ ғылыми басылымдардың сапасын жақсарту және жариялау процесінің барлық кезеңдерінде ақпараттық деректердің құпиялылығын қорғау үшін барлық мүмкін шараларды қабылдауы керек.
Барлық авторлардың теңдігі. Журналда авторлар ұсынған материалдарды жариялау туралы шешім қабылдауға редакция алқасының мүшелері жауапты. Редакциялық алқа мүшелері авторлардың нәсіліне, жынысына, жыныстық бағдарына, діни сеніміне, этникалық шығу тегіне, азаматтығына, саяси көзқарастарына немесе коммерциялық көзқарастарына қарамастан, қолжазбаларды олардың интеллектуалдық мазмұны бойынша бағалауы керек.
Қолжазбаны жариялау туралы шешім қабылдау. Редакцияға ұсынылған мақалалардың қайсысы жариялануы тиіс екендігі туралы шешімді журнал редакциясы ресімдеу, плагиат талаптарына сәйкестігін тексеру нәтижелері негізінде және ғылыми рецензиялау нәтижелері бойынша қабылдайды. Қолжазбаны жариялау туралы шешім қабылдау кезінде редакциялық алқа журнал саясатын және жарияланымдық этиканы басшылыққа алады, плагиат белгілері бар, ғылыми этика қағидалары, стандарттары мен нормалары бұзылған және авторлық құқықтары бұзылған мақалаларды жариялауға жол бермейді.
Редакциялық алқа мүшелері этикаға жат мінез-құлық, плагиат, авторлардың шамадан тыс өзіне-өзі дәйек келтіруі (цитата), мүдделер қақтығысы белгілері белгілі мақалаларды жариялағаны үшін жауапты болады. Егер мақала жазу кезінде жарияланымдық және/немесе ғылыми этика қағидалары бұзылған жағдайда, журналдың жауапты редакторы редакциялық алқаның шешімі негізінде жарияланымның ретракциясын жүргізуге тиіс. Мақалаларды автор (авторлар) немесе журналдың редакциясы кері қайтарып алуы мүмкін. Редакция СОРЕ ұсынымдарына сүйене отырып, жарияланымдық және/немесе ғылыми этиканы бұзған жағдайда жарияланған мақалаларды алып тастауды (ретракция) жүзеге асырады. Мақала келесі жағдайларда кері қайтарып алынады:
- егер алынған деректер сенімсіз немесе заңсыз іс-әрекеттер, мысалы, деректерді бұрмалау нәтижесінде алынғаны туралы нақты дәлелдер болса;
- "ATU Design Science" журналына жарияланғанға дейін қолжазбаның басқа басылымда болуы;
- мақаладан плагиаттын табылуы, соның ішінде суреттер, графиктер, кестелер және т. б.;
- мақалада басқа ғалымдарға және олардың зерттеулеріне теріс әсер етуі мүмкін өрескел қателіктердің болуы, мысалы, есептеу немесе эксперимент қатесі;
- үшінші тұлғалар тарапынан мақалаға немесе оның жекелеген бөліктеріне авторлық құқықтар туралы шағымдардың пайда болуы;
- мақалада жарияланым және/немесе ғылыми этика қағидаларына, стандарттары мен нормаларына қайшы келетін ақпараттың болуы.
Жоғарыда көрсетілген жағдайларда журналдың редакциялық алқасы тексеру жүргізеді, оның нәтижелері бойынша мақала жарияланымнан кері қайтарып алынуы (ретракциялануы) мүмкін. Ол үшін мақаланы жауапты редактор растап, қол қоятын басылымнан кері тарту туралы акт жасалады. Авторға актінің көшірмесі жіберіледі. Осыдан кейін мақала журналдың веб-сайтында себептерін көрсете отырып, қабылданбады деп белгіленеді. Редакция мақаланы кері қайтарып алу (ретракция) туралы ақпаратты журналдың веб-сайтының басты бетінде жариялайды және мақаланы кері қайтарып алу (ретракция) үрдісінен кейін бұл ақпаратты журналдың келесі нөмірінде орналастырады. «ATU Design Science» журналының редакторлары жарияланған нөмірлерде анықталған бұзушылықтарға қатысты барлық негізделген өтініштерді жауапкершілікпен, объективті және мұқият қарайды.
Редакция авторлар мен рецензенттердің материалды жариялағаннан кейін жіберілген қателер мен бұзушылықтар туралы редакцияға барынша жедел хабарлауды олардың жауапкершілігі мен міндеті деп санайды.
Құпиялылық принципі. Қолжазбаны қарау кезеңінде (ол жарияланғанға дейін) редакторлар мен редакциялық алқа мүшелері ол туралы ақпаратты авторлардан, тағайындалған рецензенттерден және баспагерлерден басқа ешкімге хабарламауы тиіс. Қарау үшін алынған кез келген қолжазба құпия материал ретінде қаралуы тиіс. Қолжазбалар жауапты редактордың рұқсатынсыз үшінші тұлғалармен көрсетілмеуі және талқыланбауы керек.
Редакциялық алқа мүшелері қабылданбаған қолжазбалар авторлардың жазбаша келісімінсіз редакциялық алқа мүшелерінің жеке зерттеулерінде пайдаланылмайтынына кепілдік береді.
Этикалық емес мінез-құлық туралы шағымдарды қарау. Редколлегия мүшелері қолжазба авторының және "ATU Design Science" журналында жарияланған этикаға жат қылықтарға жасалған әрбір шағымды мақалаларының түскен уақытына қарамастан жеке-жеке қарастыруы тиіс. Редакциялық алқа мүшелері осындай наразылықтарға қатысты объективті және барабар шаралар қабылдауға тиіс. Талап-арыздың дәлелдері расталған жағдайда редакциялық алқа мүшелері қолжазбаны жариялаудан бас тартуға және хат-хабар алмасу үшін автормен одан әрі ынтымақтастықты тоқтатуға, тиісті теріске шығаруды жариялауға, сондай-ақ автордың (-лардың) этикаға жат мінез-құлқының одан әрі жолын кесу үшін өзге де шараларды қолдануға құқылы.

Мақалаларды ретракциялау
Редакциялық алқа мүшелері әдепсіз мінез-құлық, плагиат, авторлардың шамадан тыс өздігінен дәйексөз келтіруі немесе мүдделер қақтығысы анық белгілері бар мақалаларды жариялағаны үшін жауапты. Егер мақала жазу барысында жариялау және/немесе ғылыми этика қағидаттары бұзылған болса, редакциялық алқаның шешімі негізінде ғылыми редактор мақалаға ретракция жүргізуі тиіс.

Мақалаларды автор(-лар) немесе журнал редакциясы кері қайтара алады. Журнал жариялау және/немесе ғылыми этика бұзылған жағдайда СОРЕ ұсынымдарына сәйкес мақалаға ретракция жасайды.

Мақала келесі жағдайларда кері қайтарылады (ретракцияланады):

- алынған деректердің сенімсіздігі немесе олар заңсыз әрекеттер, мысалы, деректерді бұрмалау нәтижесінде алынғаны дәлелденсе;
- қолжазбаның «ATU Design Science» журналында жарияланудан бұрын басқа басылымда жарияланғаны анықталса;
- мақалада плагиат немесе суреттерді, графиктерді, кестелерді және т.б. заңсыз пайдаланғаны анықталса;
- мақалада басқа ғалымдарға және олардың зерттеулеріне кері әсер етуі мүмкін елеулі қателіктер, мысалы, есептеу немесе эксперимент қателігі анықталса;
- үшінші тараптар мақалаға немесе оның жекелеген бөліктеріне авторлық құқықтарын қорғауға шағымданса;
- мақалада жариялау және/немесе ғылыми этика қағидаттарына қайшы келетін ақпарат анықталса.

Аталған жағдайларда редакциялық алқа тексеру жүргізіп, оның нәтижелері бойынша мақаланы кері қайтару туралы шешім қабылдайды. Бұл үшін ретракциялау актісі жасалып, оны ғылыми редактор растап, қол қояды. Актінің көшірмесі жауапты авторға жіберіледі.

Содан кейін журнал сайтында мақала ретракцияланғаны және оның себептері көрсетіледі. Редакция журналдың басты бетінде бұл туралы ақпарат жариялап, келесі нөмірде тиісті мәліметті орналастырады.

«ATU Design Science» журналының редакциясы жарияланған шығарылымдардағы анықталған бұзушылықтар туралы барлық негізделген өтініштерді мұқият, объективті және жауапкершілікпен қарастырады.

Редакция авторлар мен рецензенттердің жарияланғаннан кейін анықталған қателіктер мен бұзушылықтар туралы редакцияға жылдам хабарлауын олардың жауапкершілігі деп есептейді.

Автордың басылым этикасының принциптері
Жарияланымның бір мәртелігі. Автор(-лар) редакцияға ұсынылған мақала қолжазбасы басқа басылымдарға қарау үшін ұсынылмағанына кепілдік береді. Қолжазбаны бір мезгілде бірнеше журналдарда/баспаларда ұсынуға жол берілмейді және жарияланым этикасының қағидаттарын, стандарттары мен нормаларын өрескел бұзу болып табылады.
Қолжазбаның авторлығы. Қолжазбаны дайындауға ең көп интеллектуалды үлес қосқан адам (екі немесе одан да көп бірлескен авторлармен) авторлар тізімінде бірінші болып көрсетіледі. Әр мақала үшін мақаланың соңғы нұсқасын дайындауға, редакциялық алқамен байланыс орнатуға жауапты хат-хабар үшін автор тағайындалуы керек. Автор-корреспондент зерттеуге жеткілікті үлес қосқан барлық қатысушыларды (авторлар саны біреуден көп болса) авторлар тізіміне қосуды қамтамасыз етеді, сондай-ақ жариялау үшін редакцияға ұсыну үшін барлық авторлардан қолжазбаның соңғы нұсқасының мақұлдауын алуы тиіс. Қолжазбада / мақалада көрсетілген барлық авторлар жұмыстың мазмұнына жауап береді.
Оригиналдық принципі. Автор(-лар) қолжазбада баяндалған зерттеу нәтижелерін өзіндік жұмыс болып табылатынына және плагиатқа тексеру жүйесі арқылы қолжазбаны тексеру процесінде анықталуы мүмкін плагиаттың жоқ екендігіне кепілдік береді.
Авторлар этикалық емес мінез-құлық, плагиат, өзіне-өзі шамадан тыс сілтеме жасау, деректерді бұрмалау, жалған авторлық, қайталану, мүдделер қақтығысы және алдау белгілері бар мақалаларды жариялауға жауапты.
Дереккөздерді растау принципі. Автор(-лар) зерттеу барысында өзі пайдаланған ғылыми және өзге де дереккөздерді дұрыс көрсетуге міндеттенеді. Бөтен жұмыстардың қандай да бір бөліктері пайдаланылған және/немесе басқа автор(-лардың) пікірлері алынған жағдайда қолжазбада түпнұсқаның авторы(лары) көрсетілген библиографиялық сілтемелер көрсетілуі тиіс. Күмәнді көздерден алынған ақпарат қолжазбаны ресімдеу кезінде пайдаланылмауға тиіс.
Егер рецензенттерде, жауапты редакторда, журналдың редколлегия мүшелерінде зерттеу нәтижелерінің шынайылығына күмән туындаған жағдайда, автор(лар) қолжазбада келтірілген нәтижелерді немесе фактілерді растау үшін қосымша материалдарды ұсынуы тиіс.
Жариялау процесінде қателерді түзету. Жариялау процесінің кез келген сатысында жұмыста қателер мен дәлсіздіктер анықталған жағдайда, авторлар бұл туралы жауапты редакторға жедел хабарлауға және тиісті түзету журналының (Erratum немесе Corrigendum) сайтында түсініктемелермен жариялау үшін қатені жоюға немесе түзетуге көмектеседі. Түзетуге болмайтын өрескел қателер анықталған жағдайда автор (лар) қолжазбаны/мақаланы кері қайтарып алуы тиіс.
Жариялау этикасын сақтау принципі. Авторлар сынмен немесе зерттеуге қатысты ескертулермен, сондай-ақ рецензиялау және жариялау бойынша редакциямен өзара іс-қимылға қатысты этикалық нормаларды сақтауға міндетті. Авторлардың этикалық қағидаларды сақтамауы Жарияланымдар этикасын өрескел бұзуы деп бағаланады және қолжазбаны рецензиялаудан және/немесе жариялаудан алып тастауға негіз береді.

Рецензенттің басылым этикасының қағидалары
Рецензиялаудың объективтілік принципі. «ATU Design Science» журналының рецензенті(-тері) қолжазбаға сараптамалық бағалауды объективті жүргізуге міндеттенеді. Қолжазба авторына қатысты жеке сынға жол берілмейді. Рецензент өз ескертулерін дәлелдеуі және қолжазбаны қабылдау немесе оны қабылдамау туралы өз шешімін негіздеуі тиіс.
Автор(-лар)дың ұлты, діни тиесілігі, саяси немесе өзге де көзқарастары рецензенттің(-тердің) қолжазбаны рецензиялау процесінде назарға алынбауға және ескерілмеуге тиіс.
Рецензенттің редакциялық шешімдерге қосатын үлесі. Рецензент(-тер) құрастырған сараптамалық баға редакцияның басылым туралы шешім қабылдауына ықпал етеді, сондай-ақ автор(-лар)ға қолжазбаны жақсартуға көмектеседі. Қолжазбаны жариялауға қабылдау, жұмысты өзгертуге немесе түзетуге авторға қайтару немесе қабылдамау туралы шешімді редакциялық алқа рецензия негізінде қабылдайды.
Уақытылы қарау принципі. Рецензент рецензияны редакция белгілеген мерзімде, бірақ қолжазбаны рецензиялауға алған сәттен бастап екі айдан кешіктірмей ұсынуға міндетті. Егер мақаланы қарау және рецензияны белгіленген мерзімде дайындау мүмкін болмаса, рецензент бұл туралы жауапты редакторға дереу хабарлауы тиіс.
Ұсынылған қолжазбаны рецензиялау кезінде оның біліктілігі сәйкес келмесе немесе шешім қабылдау үшін жеткіліксіз деп санаса, рецензент бұл туралы ғылыми редакторға дереу хабарлап, қолжазбаны рецензиялаудан бас тартуы керек.
Рецензент тарапынан құпиялық қағидасы. Рецензентке рецензиялауға ұсынылған қолжазба құпия материал ретінде қарастырылуы керек. Рецензент журналдың ғылыми редакторының және/немесе автордың тарапынан жазбаша рұқсат алғаннан кейін ғана оны көрсетуге және/немесе басқа адамдармен талқылауға құқылы.
Рецензиялау және жариялау процесін қамтамасыз ету барысында алынған ғылыми жұмыстың ақпараты мен идеяларын рецензент(-тер) жеке пайда алу үшін пайдаланбауы тиіс.
Дереккөздерді растау принципі. Рецензент қарастырылып отырған қолжазбаның зерттеу нәтижелеріне әсер ететін, бірақ автор(-лар) келтірмеген ғылыми жұмыстарды көрсетуі тиіс. Сондай-ақ, рецензент жауапты редактордың назарын қарастырылып отырған қолжазба мен бұрын жарияланған жұмыс арасындағы айтарлықтай ұқсастыққа немесе сәйкестікке аударуы керек.
Егер рецензенттің қолжазбада плагиат, көшіру, жалған және ойдан шығарылған материалдар немесе зерттеу нәтижелері бар деп пайымдауға жеткілікті негіздері болса, онда ол қолжазбаны жариялауға жібермеуге және журналдың жауапты редакторына жарияланым және ғылыми этика қағидаттарының, стандарттары мен нормаларының анықталған бұзушылықтары туралы хабарлауға тиіс.

Мүдделер қақтығысы
Басылым этикасы жөніндегі комитеттің (СОРЕ) анықтамасы бойынша мүдделер қақтығысы — бұл авторлар, рецензенттер немесе редакциялық алқа мүшелері жарияланатын материалға қатысты олардың пайымдарына әсер ете алатын жасырын мүдделері бар жанжалды жағдайлар. Мүдделер қақтығысы рецензенттің және редколлегия мүшелерінің ғылыми пікіріне және нәтижесінде қолжазбаны жариялауға қатысты редколлегияның шешіміне әсер етуі мүмкін қаржылық, жеке немесе кәсіби жағдайлар болған кезде пайда болады.
Журналдың жауапты редакторы қолжазбаны жариялау процесінің барлық қатысушыларынан мүдделер қақтығысын ашуды талап етуі керек.
Жауапты редактор, редакциялық алқа мүшесі және рецензенттер редакциялық алқаның шешіміне қандай да бір әсер етуі мүмкін ықтимал мүдделер қақтығысы туралы хабардар етуі тиіс. Редакциялық алқа мүшелері, егер олар қолжазба авторының (-лардың) зерттеу нәтижелерімен байланысты қандай да бір бәсекелестік қатынастарда болса не мүдделер қайшылығы өзге болса, қолжазбаны қараудан бас тартуға тиіс.
Қолжазбаны журналға қарауға берген кезде автор(-лар) қолжазбаның мазмұнында зерттеуді қаржыландырудың барлық көздері көрсетілгенін мәлімдейді; сондай-ақ қарауға берілген қолжазбаға қатысты мүдделер қақтығысын тудыруы мүмкін қандай коммерциялық, қаржылық, жеке немесе кәсіби факторлар бар екенін көрсетуі тиіс. Автор(-лар) ілеспе хатта мүдделер қақтығысы болған кезде, олардың пікірінше, олардың қолжазбасын объективті бағалай алмайтын ғалымдарды көрсетуі тиіс.
Рецензент қолжазбаға қатысы бар авторлардың біреуімен бәсекелестіктен, ынтымақтастықтан немесе басқа да қатынастардан туындайтын мүдделер қақтығысына себеп болуы мүмкін қолжазбаларды қарамауы тиіс.
Қолжазбаның мазмұнымен мүдделер қақтығысы болған жағдайда жауапты редактор қолжазбаны тексеруді және рецензиялауды басқа редакторға/рецензентке қайта тапсырады.
Қарау және рецензиялау процесінде қатысушылар арасындағы мүдделер қақтығысының болуы қолжазба қабылданбайды дегенді білдірмейді.
Барлық мүдделі тұлғалар, мүмкіндігінше, мақала қаралудың барлық кезеңдерінде кез-келген вариацияда мүдделер қақтығысының туындауын болдырмауы керек. Мүдделер қақтығысы туындаған жағдайда, осы қақтығысты анықтаған адам дереу редакцияға хабарласуы керек. Бұл жариялау және ғылыми этика қағидаларын, стандарттары мен нормаларын бұзудың кез-келген басқа жағдайларына да қатысты.

Жариялау ақысы
Журналды басып шығару шығындарын ішінара өтеу үшін бір басылымның құны 25 000 теңге болып белгіленді. АТУ қызметкерлері үшін төлем 20 000 теңгені құрайды. Төлем мақаланы жариялауға қабылданғаннан кейін және редакциядан хабарландыру алғаннан кейін төленеді. Жазылым бойынша «Қазпочта» АҚ арқылы журналдың бір нөмірін сату құны 1100 теңгені құрайды.